Actuele kwestie, klassieke afweging

Titel essay
Een verkenning naar de governance van het Nederlands digitaliseringsbeleid
Publicatiejaar
2021
Auteur(s)
Jorgen Schram
Henk den Uijl
Mark van Twist
Thema's
Politiek en bestuur
Strategie en toekomst

Binnen de overheid, het Parlement, maar ook in de samenleving, raakt men er steeds meer van doordrongen dat zich een derde industriële revolutie voltrekt. Digitalisering verandert, transformeert, onze wijze van samenleven ingrijpend en stelt bestuur voor nieuwe vragen. Het is niet zomaar een transitie – het is omvattender, chaotischer en ook ongrijpbaarder. We kunnen bovendien nauwelijks de consequenties en neveneffecten van keuzes ten aanzien van digitalisering overzien; de technologie haalt de werkelijkheid steeds opnieuw in en lijkt de tijd almaar te versnellen.

In dit essay onderzoeken we hoe de huidige governance van het Nederlands digitaliseringsbeleid wordt ervaren en waar mogelijk ruimte zit voor verbetering en versterking richting de toekomst. We doen dit door de elementen ‘governance’ en ‘digitalisering’ eerst afzonderlijk en later in samenhang te bespreken. Digitalisering is een relatief nieuwe kwestie, maar wel een met grote impact. Governance is juist een klassiek vraagstuk, maar wel bijzonder hardnekkig van aard.

Hoe governance vorm krijgt is sterk afhankelijk van hoe naar het vraagstuk wordt gekeken en dat geldt ook voor digitalisering. Is digitalisering als een ontwik­keling te begrijpen die zich geleidelijk voltrekt, dan is een geleidelijke aanpak passend. Dient digitalisering als een disruptieve ontwikkeling te worden bezien, dan is een meer ingrijpende aanpak te rechtvaardigen.In dit essay pleiten we ervoor om de complexiteit die digitalisering kenmerkt niet te bestrijden maar juist te benutten.

Governance van digitalisering dient vanuit dat oogpunt niet te worden bezien als een gevecht om effectiviteit maar om symboliek – dat uiteindelijk doorwerkt in effectiviteit. We maken daarbij een onderscheid naar symbolische en instrumentele interventies, waar ook verschillende rollen en verantwoordelijkheden voor politiek, bestuur en ambtelijke organisatie zijn weggelegd. Aan de politiek en bestuur de taak om de governance-vorm te bepalen, aan de ambtelijke organisatie om vanuit idee van checks and balances compenserende arrangementen in te richten.  

Gerelateerde publicaties

Van voortgang boeken naar bestemming kiezen 

Strategisch kiezen om de decentralisaties te realiseren

De decentralisatie van de jeugdzorg is voor gemeenten een omvangrijke en complexe opgave. De vraag die nu opkomt is of en hoe de deadline van 1 januari 2015 nog kan worden behaald? Over die vraag gaat dit essay.

Thema's
Strategie en toekomst

(N)iets doen is hard werken

Investeren in netwerken

De NSOB heeft in opdracht van de gemeente Bergen op Zoom onderzoek gedaan naar overheidsparticipatie. In lokale netwerken waar de overheid aan anderen ruimte laat en van hen verwacht dat ze verantwoordelijkheid nemen, ligt de uitdaging niet zozeer in het opstarten of uitlokken van initiatief, maar in het vermogen om even niets te doen.

Thema's
Sturen in netwerken

Permanentie van tijdelijkheid

Strategische reflecties over de bestuurlijke betekenis van evenementen

Nederlandse steden en regio’s investeren fors in het organiseren en ‘binnenhalen’ van tal van grote en kleine evenementen. Dit essay reflecteert vanuit een bestuurskundige invalshoek op de betekenis van evenementen en adresseert de dilemma’s rond het benutten van evenementen als interventies in dynamiek, in plaats van als eenmalige hoogtepunten in de tijd.

Thema's
Strategie en toekomst

Vormgeven aan verantwoording

Publieke verantwoording in de Jeugdhulp: een handboek voor praktisch houvast

Met de decentralisaties in de jeugdhulp per 1 januari 2015 werken steeds meer gemeenten samen met andere partijen. Deze andere manier van werken zorgt ook voor een steeds groter wordend ‘grijs gebied’ waarin niet duidelijk is wie, wanneer en waarover verantwoordelijk is en verantwoording moet afleggen. Dit handboek laat zien wat alternatieve vormen van verantwoording zijn en welke verschillende

Thema's
Toezicht en naleving

Speltechnieken in beleid

Verkenning van gamification in de woningmarkt

De toepassing van speltechnieken in een niet-gesimuleerde context - gamificiation - kan in potentie een meerwaarde vormen voor het sturingsrepertoire van de overheid. Er zijn steeds meer voorbeelden bekend van toepassingen van gamification in de publieke sector, waarbij spelelementen worden ingezet om iets leuker of gemakkelijker te maken en ander gedrag te stimuleren. Maar op welke wijze kan dit

Thema's
Strategie en toekomst