Aftreden of optreden

Voorkant essay Aftreden en optreden
Over schuld en symboliek bij wethouders in problemen
Publicatiejaar
2021
Auteur(s)
Marije Huiting
Rixt de Jong
Paul Frissen
Martin Schulz
Thema's
Politiek en bestuur

Een wethouder die, om een motie van wantrouwen te voorkomen, de eer aan zichzelf houdt, nadat een e-mail uitlekt dat hij tegen de wens van de raad toch een vergunning wil verlenen voor de verhuizing van een coffeeshop. Een wethouder die aftreedt nadat hij zelf constateert dat het vertrouwen broos is geworden. Maar ook een wethouder die aftreedt omdat het debat over zijn gedrag langdurig aanhoudt nadat hij een burger die hem kritisch volgde voor dorpsgek had uitgemaakt. Wie er de kranten en vakbladen op naslaat, kan regelmatig berichtgeving over aftredende wethouders lezen. Er wordt dan ook gesproken over ‘records’ die verbroken worden in het aantal wethouders dat per jaar aftreedt. Wat opvallend is, is dat er vaak wordt gesproken in termen van persoonlijke schuld en falen van de wethouder.

Welke rol en betekenis is voor aftreden weggelegd als de verantwoordelijkheid van de wethouder niet in termen van persoonlijke schuld wordt gezien? Dat is de centrale vraag in het essay ‘Aftreden of optreden’, dat tot stand is gekomen in opdracht van de Wethoudersvereniging.

In het zoeken naar dat andere perspectief op aftreden nemen we als uitgangspunt dat de wethouder niet alleen een persoon is, met een naam, een loopbaan en een politieke kleur, maar dat het ook een ambt is. Dat ambt draagt politieke verantwoordelijkheid; een wethouder is een vervuller van het ambt dat onderdeel is van een politieke orde. Aftreden heeft in deze orde een symbolische, of preciezer nog, een rituele waarde. Het is een betekenisvolle manier van reiniging of herstel als de politieke orde is aangetast. De vraag wat aftreden en optreden betekenen voor de symbolische orde van het politieke en voor de positie van politiek in de samenleving zal elke wethouder zich moeten stellen als zijn positie ter discussie staat.  

Gerelateerde publicaties

Vorm geven aan verschil

In dit essay beargumenteren de auteurs dat het bij de aard van lokale politiek in Nederland past om na een periode van dualisme meer ruimte te krijgen en te bieden voor pluralisme in keuzes voor inrichting en werkwijzen. Van monisme en dualisme naar pluralisme in de lokale politiek.

Thema's
Politiek en bestuur

Eigenaarschap in het passend onderwijs

In dit essay reflecteren we op de vraag hoe eigenaarschap in het passend onderwijs versterkt kan worden, door het passend onderwijs te bezien vanuit het perspectief van een ‘common’: een collectieve voorziening die voor iedereen (binnen de doelgroep) toegankelijk is, maar waarbij tegelijkertijd sprake is van rivaliserend gebruik. Door passend onderwijs te zien als een gezamenlijke, te delen

Trends in organiseren: een signalement van overheidsorganisaties van de toekomst

Op basis van een literatuurstudie is in dit essay gekeken wat internationaal genoemde trends en ontwikkelingen zijn die het organiseren van overheidsorganisaties de komende periode zullen beïnvloeden (en dat deels al doen). In het essay wordt een zestal thema’s besproken: adaptief bestuur, digitale overheid, operationele excellentie, 21st century skills, opgavegericht werken en autocratisering.

Thema's
Strategie en toekomst

Kijk op kaders

Perspectieven op kaderstelling voorbij NPM

Is het stelsel van kaderstelling nog passend en ondersteunend voor de ontwikkeling van de overheid, bijvoorbeeld als de ambitie is om beleid en uitvoering weer meer bij elkaar te brengen of de wens bestaat om de focus nadrukkelijker te leggen op het realiseren van maatschappelijke waarde? Dat is een belangrijke vraag in de brede evaluatie kaderstelling organisaties op afstand en het vertrekpunt

Thema's
Politiek en bestuur

Post-NPM perspectieven

Achtergrondnotitie bij discussiepaper Kijk op Kaders

Is het stelsel van kaderstelling nog passend en ondersteunend voor de ontwikkeling van de overheid, bijvoorbeeld als de ambitie is om beleid en uitvoering weer meer bij elkaar te brengen of de wens bestaat om de focus nadrukkelijker te leggen op het realiseren van maatschappelijke waarde? Dat is een belangrijke vraag in de brede evaluatie kaderstelling organisaties op afstand en het vertrekpunt

Thema's
Politiek en bestuur