Het waarderen van wonen

Een reflectie op het instrument van maatschappelijke visitaties van woningcooperaties
Publicatiejaar
2018
Auteur(s)
Martijn van der Steen
Jorgen Schram
Jorren Scherpenisse
Thema's
Toezicht en naleving

Woningcorporaties leveren maatschappelijke waarde. Om vast te stellen wat die maatschappelijke waarde is, en wat er aan verbeterd kan worden, is in de Nederlandse context een praktijk van visitaties ontwikkeld. Deze visitaties staan naast het reguliere toezicht op woningcorporaties, zoals uitgevoerd door de Autoriteit Woningcorporaties (AW) en het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW), en naast het toezicht binnen de woningcorporaties zelf in de vorm van een Raad van Commissarissen (RvC).

In dit essay reflecteren we op de maatschappelijke waarde van woningcorporaties en de rol van maatschappelijke visitaties in het vaststellen en versterken daarvan. We verkennen daarbij twee soorten spanning: een technische en een normatieve dimensie van het meten van maatschappelijke prestaties. De eerste spanning gaat over het meten van maatschappelijke prestaties. Hoe is maatschappelijke meerwaarde vast te stellen, hoe is deze te waarderen en hoe is de meerwaarde te relateren aan de maatschappelijke kosten ervan? De tweede spanning is van een heel andere orde; dat is de vraag hoe het werken, denken en verantwoorden vanuit maatschappelijke meerwaarde zich verhoudt tot wat er aan kaders, regels, procedures en wettelijke vereisten van corporaties gevraagd wordt. Dit is geen technische maar een normatieve dimensie. Welke waarde is voor een woningcorporatie van meer-waarde?

We verkennen deze vraagstukken aan de hand van theorieën over publieke waarde, netwerksturing en theoretische perspectieven op verantwoording. Wij komen tot de conclusie dat bij de gevarieerde wijze waarop woningcorporaties werken aan publieke waarde, ook gevarieerde vormen van sturing, toezicht en verantwoording passen. Tot slot reiken we handelingsopties aan voor de volgende twee vragen: welke keuzes zijn er bij het inrichten van een maatschappelijke vorm van verantwoording en (2) hoe kunnen we strategisch kijken naar het geheel van de gevarieerde verantwoording die als gevolg van ons pleidooi voor maatwerk ontstaat?

Met dit essay ambiëren wij bij te dragen aan de doorontwikkeling aan het werken met visitaties en bij te dragen aan het debat over de maatschappelijke functie van corporaties.

Gerelateerde publicaties

Balanceren tussen inkapseling en afstoting

Een essay over de strategische functie bij de Rijksoverheid 

Een essay over de strategische functie bij de Rijksoverheid. De strategische functie van de departementen is vrijwel steeds in beweging. De vraag is wie de ‘strategen’ in dit type organisatie zijn wat voor activiteiten zij verrichten. Hoe verloopt de dagelijkse werkpraktijk en tegen welke strategische dillema’s lopen zij aan?

Thema's
Strategie en toekomst

Verschuivende verwachtingen

Over rolverandering en vormgeven aan strategische professionaliteit

In dit essay wordt verslag gedaan van de rolverandering die zich sinds de start van de vorming van de strategische afdeling heeft voltrokken binnen de bestuursdienst van een grote Nederlandse gemeente.

Thema's
Strategie en toekomst

Strategiseren in de schaduw van de macht

Politiek assistenten van bestuurders als verborgen verbinders

Politiek assistenten van bestuurders als verborgen verbinders. Politiek assistenten zijn een relatief nieuw soort functionaris, die zorg draagt voor de ondersteuning van bestuurders. De politiek assistenten vervullen een functie die niet meer als ‘extraatje’ te benoemen is, maar die inmiddels vitaal is om het systeem in stand te houden..

Thema's
Strategie en toekomst

Toekomstverkenning en organisatieontwikkeling

Ontwerpkeuzes in het scenarioproject RWS 2020

Toekomstverkenning is een veelgebruikt instrument in strategische processen, ook bij overheidsorganisaties. Strategie en toekomst zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De vraag is of en hoe dat goed gebeurt.

Thema's
Strategie en toekomst

Figureren in het verhaal van een ander

Over gezagsdragers in beeld 

De voorbeelden van de politiek in ingewikkelde mediaoptredens zijn talrijk. De essentie van ‘mediacratie’ staat in dit essay centraal: de gevolgen van de versmelting die optreedt in de handelingslogica’s van politiek, ambtenarij en media

Thema's
Politiek en bestuur