Omgaan met verlies in transities

Omgaan met verlies in transities: voorbij een focus op koplopers
Voorbij een focus op koplopers
Publicatiejaar
2021
Auteur(s)
Andrea Frankowski
Martin Schulz
Martijn van der Steen
Laura Schröer
Thema's
Strategie en toekomst

Anno 2021 zijn transities aan de orde van de dag. Daarbij is de vraag actueel hoe verschillende partijen in beweging te brengen zijn in een nieuwe, gewenste richting. In beleid richten overheden zich regelmatig op 'koplopers': een specifieke groep actoren die verondersteld voorop loopt in een ontwikkelrichting, bijvoorbeeld bedrijven die innovatieve, milieuvriendelijkere methoden gebruiken en zo bijdragen aan uitstootreductie. Om een transitie te laten slagen is echter ook beweging van andere groepen nodig; met koplopers alleen redt een transitie het niet. 

Dit essay gaat voorbij aan een focus op koplopers alleen, die met name een grote rol spelen in de opbouw naar 'het nieuwe'. Door juist aandacht te besteden aan afbouw, komt verlies waarmee transities evengoed gepaard gaan in beeld. We reflecteren op de vraag wat het voor de overheid betekent om passend om te gaan met verlies en de weerstand die daar soms bij komt kijken. Hoewel de overheid ervoor kan kiezen geen aandacht te besteden aan verlies, berooft deze zichzelf daarmee wel van een strategisch handelingsperspectief. Verlies en weerstand kan namelijk zorgvuldig het hoofd worden geboden wanneer de verschillende elementen waaruit het bestaat aandacht krijgen in beleid. 

In onze reflecties staan twee transities die voor de ministeries van Economische Zaken en Klimaat (EZK) en Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) urgent zijn centraal: de energietransitie en de transitie naar kringlooplandbouw. Met behulp van principes uit 'design thinking' bieden we een nieuwe denkrichting waarmee overheden een passende verhouding tot verlies en weerstand kunnen ontwikkelen in transitiebeleid.

Gerelateerde publicaties

De publieke waarde(n) van Open Data

In dit essay reiken we handvatten aan voor een open data strategie. Deze is wat ons betreft langs de weg van experimenteren en corrigeren, omdat de dynamiek die plaatsvindt vaak niet te voorspellen is en zich gaandeweg ontwikkelt. 

Thema's
Strategie en toekomst

Vernieuwing onder ogen

Opnieuw leren kijken naar de verandering van de rijksdienst

De afgelopen 50 jaar is de rijksdienst flink veranderd, maar hoe zien we die verandering? De tentoonstelling helpt ons om anders te kijken. Naar toen, maar ook nu. In dit essay willen we opnieuw leren kijken naar verandering van de rijksdienst.

Thema's
Politiek en bestuur

Participeren in partnerships

Een reflectie op de samenwerking van het ministerie van VWS met het zorgveld

In dit rapport bestuderen we partnerships: samenwerkingsverbanden die het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is aangegaan met zorginstellingen en andere partijen uit het zorgveld. Concreet analyseren we de manier waarop invulling is gegeven aan samenwerking in vier beleidsprogramma's van de afgelopen vijftien jaar: Sneller beter, In voor zorg!, Experiment regelarme instellingen en

Thema's
Sturen in netwerken

Regie voeren?

Beweging brengen als partner én principaal

Dit essay gaat over partnerships in de zorg: samenwerkingsverbanden tussen het ministerie van VWS, zorgaanbieders en andere partijen uit het zorgveld.

Thema's
Sturen in netwerken

Opgavegericht evalueren:

beleidsevaluatie voor systeemverandering

Regelmatig komen er beleidsvraagstukken voorbij die vanwege hun structuur, kenmerken of context niet goed passen bij de 'gouden standaard' van evaluatieonderzoek. Dit essay is een pleidooi voor opgavegericht evalueren, waarin de aanpak van de maatschappelijke opgave centraal staat, met rekenschap van de complexiteit en bijkomende onzekerheden van de beleidspraktijk.

Thema's
Toezicht en naleving