Tussen 2018 en 2022 zijn in Nederland 217 vrouwen vermoord, waarvan tachtig procent door iemand uit de eigen directe omgeving. Femicide markeert veelal het einde van een lange periode van geweld die eraan voorafging – vaak een verwevenheid van huiselijk geweld, kindermishandeling en geweld tegen vrouwen. De ernst en verwevenheid ervan onderstrepen het belang van een gecoördineerde aanpak. Maar het is ingewikkeld om die aanpak vorm te geven, doordat het vraagstuk zowel maatschappelijk-sociaal, als zorginhoudelijk, als juridisch benaderd moet worden. De aanpak overspant zodoende automatisch meerdere beleidsdomeinen en is bij meerdere ministeries belegd. Bovendien is de aanpak deels gedecentraliseerd: landelijke overheid en lokale overheden hebben ieder eigen verantwoordelijkheden in de aanpak.
Tien jaar na de decentralisaties zijn er kritische geluiden te horen over hoe de aanpak van huiselijk geweld, kindermishandeling en geweld tegen vrouwen in Nederland is ingericht, en verschillen de visies over hoe het verbeterd kan worden. In het essay ‘(N)iets te kiezen’ verdiepen we ons in de kritieken en visies, en kijken we naar mogelijkheden om de coördinatie, implementatie, monitoring en evaluatie van de aanpak te verbeteren. We werken verschillende scenario’s uit, die bedoeld zijn als input voor de ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), Justitie en Veiligheid (JenV) en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) om gezamenlijk met ketenpartners en belangenorganisaties keuzes te maken voor hoe de landelijke coördinatie verbeterd kan worden.
Met de scenario’s hebben we geprobeerd ‘iets te kiezen’ te geven. Iets te kiezen hebben klinkt aantrekkelijk, maar is in dit geval niet vrijblijvend. Daarom hebben we de ‘(n)’ aan het ‘iets te kiezen’ toegevoegd in de titel van dit essay. Dit als herinnering aan de maatschappelijke opgave waar we het hier over hebben. Vrouwen die te maken krijgen met geweld hebben vaak letterlijk niets te kiezen en wordt in het meest fatale geval elke nadere keuze ontnomen. Niet als uitzondering, maar als dagelijkse praktijk. Daarom is er nu iets te kiezen, ten dienste van de mensen die niets te kiezen (meer) hebben.
