In het werk van publieke dienstverleners wordt dagelijks zichtbaar hoe wetten, regels en beleid in de praktijk uitpakken. Medewerkers in de uitvoering vangen signalen op en merken waar beleid anders uitpakt dan bedoeld. Het belang van deze signalen is de laatste jaren duidelijker geworden en de aandacht voor signalering is toegenomen. Toch blijkt juist de stap van herkenning naar structurele opvolging kwetsbaar. Achter situaties waarbij medewerkers denken ‘dit kan toch niet de bedoeling zijn’, gaat vaak een complex geheel van wet- en regelgeving schuil dat niet eenvoudig te veranderen is.

In het essay Strijden tussen signaal en systeem onderzoeken we wat nodig is om van individuele oplossingen te komen tot structurele oplossingen op basis van signalen uit de uitvoering. We hanteren daarbij een institutionele blik, waarin signalering wordt gezien als een meerlagige praktijk. Deze blik omvat professionals die signalen herkennen en agenderen, organisatieprocessen en sturingslogica’s die hun handelingsruimte bepalen, netwerken van organisaties en bredere kaders van beleid en regelgeving. Deze benadering maakt zichtbaar hoe ‘lagen’ elkaar kunnen versterken of juist wrijving veroorzaken en hoe professionals zich daarin positioneren om signalen op te volgen. Daarmee komt het professioneel vermogen – het strijden – om signalen verder te brengen in beeld als een cruciale factor in het proces van signalering.

Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van Staat van de Uitvoering en dient als input voor de Staat van de Uitvoering 2026.