Taal is niet slechts een instrument om beleid te communiceren; het vormt en beïnvloedt beleid zelf. In het essay Waarden w(o)orden werkelijkheden verkennen Mark van Twist, Wiljan Hendrikx, Jesse Dusseljee en Martin Schulz hoe taalgebruik in de sociale zekerheid bijdraagt aan het ontstaan en de vormgeving van beleid.

Beleidsmakers werken dagelijks met taal, maar staan er lang niet altijd bij stil hoe krachtig woorden zijn. Dit essay maakt duidelijk dat taal niet alleen beleid beschrijft, maar het ook vormt. Pas wanneer een probleem benoemd wordt, krijgt het aandacht en ontstaat er ruimte voor oplossingen.

Het essay helpt beleidsmakers (en anderen) beter te begrijpen hoe taal werkt binnen hun beleidsterrein. We laten daarbij zien hoe waarden zoals rechtvaardigheid, efficiëntie, veiligheid en vrijheid zich verankeren in woorden, hoe woorden op hun beurt werkelijkheden scheppen, en hoe deze werkelijkheden via verhalen vervolgens ‘waar’ worden. Dat maakt duidelijk dat taal niet alleen het politieke en maatschappelijke debat stuurt, maar ook de handelingsruimte van beleidsmakers bepaalt. 

Aan de hand van praktijkvoorbeelden, zoals de spanning tussen ‘bestaanszekerheid’ en ‘bestaansonzekerheid’ of de framing van het ‘casinopensioen’, illustreren we hoe taal sociale zekerheid vormt. Het essay stelt beleidsmakers en andere lezers in staat om ook zelf aan de slag te gaan, bijvoorbeeld via de werkbladen in de bijlage van dit essay. We beogen met dit essay beleidsmakers uit te dagen bewust met taal om te gaan en beleid te maken dat effectief is en de professionele waarden weerspiegelt die zij uit willen dragen.

Dit essay is geschreven voor het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.