In de gemeente Twenterand is een patroon van toedekken ontstaan waardoor het politieke systeem – de relaties tussen gemeenteraad, college van burgemeester & wethouders en ambtenarij – in een destructieve dynamiek terecht is gekomen. Dat schrijven Henk den Uijl, Marije Huiting, Jesse Dusseljee en Mark van Twist in het rapport Toegedekte politiek, dat in opdracht van het college van de gemeente Twenterand tot stand is gekomen. Aanleiding voor dit onderzoek vormde het medewerkerstrevredenheidsonderzoek (MTO) van eind 2024, waaruit bleek dat een aanzienlijk deel van de ambtenaren zich te onveilig voelt om integriteitskwesties aan te kaarten of om kritiek te uiten, met name in relatie tot het college van burgemeesters en wethouders (B&W) en de gemeenteraad. 

Het rapport beschrijft hoe patronen die lange tijd hielpen om de harmonie te bewaren, onderdeel zijn geworden van een neerwaartse spiraal in de politiek-ambtelijke verhoudingen. Er is een relatiedynamiek ontstaan waarin patronen van wederzijds wantrouwen, onderlinge beeldvorming en moedeloosheid elkaar versterken, zonder dat deze expliciet op tafel komen en onderdeel van gesprek worden. Conflicten worden toegedekt, spanningen worden vermeden, en de verschillende gremia wijzen vooral naar de ander. Het politieke systeem is naar binnen gekeerd geraakt: raad, college en ambtenaren trekken zich terug in de eigen kring, en fundamentele vragen over omgangsvormen, spelregels en integriteit worden zelden besproken. 

De auteurs pleiten ervoor om anders te kijken naar de problematiek in Twenterand: niet de afzonderlijke incidenten en de schuldvraag moeten centraal staan, maar het systeem als geheel. Iedereen staat op de foto. Herstel is alleen mogelijk wanneer de betrokkenen bereid zijn het eigen aandeel in de destructieve dynamiek te erkennen, patronen van toedekken te doorbreken, en te investeren in openheid, normstelling en werkende buffers. Dit rapport biedt daarmee een scherp beeld van wat er in Twenterand speelt én een uitnodiging om anders naar de eigen bestuurlijke praktijk te kijken.