De Nederlandse waterveiligheidsaanpak volgt al decennia een vertrouwd script, gevormd door de manier waarop we met waterveiligheidsvraagstukken omgaan. Dat script gaat uit van de veronderstelling dat problemen ‘kenbaar’ zijn en dat we, door zorgvuldig onderzoek en rationele afweging, met voldoende informatie tot de beste oplossing kunnen komen. De vraag is echter of deze aanpak nog past bij de realiteit van vandaag: bij zeespiegelstijging als een complexe en ambigue opgave, waarin onkenbare factoren en uiteenlopende betekenissen een steeds grotere rol spelen.

In Volgens het boekje: een bestuurskundige verkenning van langetermijnstrategie voor zeespiegelstijging introduceren Martijn van der Steen, Teun Toonen, Robin Hill en Jorren Scherpenisse een benadering die vertrekt vanuit andere principes en uitgangspunten. De auteurs gebruiken de metafoor van het ‘boekje’ – het bestaande boekje A en het mogelijke boekje B – om te reflecteren op de uitgangspunten, aannames, spelregels, normen en logische handelingspatronen in het omgaan met zeespiegelstijging. 

Boekje B vormt het bestuurskundige alternatief voor boekje A. Het ontstaat vanuit de erkenning van de nieuwe complexiteit en ambiguïteit die met zeespiegelstijging gepaard gaan. Waar boekje A uitgaat van een kenbaar en beheersbaar fenomeen, vertrekt boekje B vanuit onkenbaarheid en ontembaarheid. Dat leidt tot een fundamentele verschuiving in de benadering, omdat het niet een kwestie is van het aanbinden van de strijd met het water, maar van het vermogen om te leven met het water.

In het essay worden beide benaderingen naast elkaar gelegd in het licht van de zeespiegelstijging. De principes van boekje B bieden een leidraad voor bestuurders bij het ontwikkelen van nieuwe instrumenten voor een toekomstbestendige omgang met het waterveiligheidsvraagstukken als zeespiegelstijging.

Deze publicatie maakt deel uit van het Kennisprogramma Zeespiegelstijging, een initiatief van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en de Deltacommissaris. Het programma levert kennis op over de gevolgen van zeespiegelstijging en hoe Nederland daarmee kan omgaan. Meer informatie over het Kennisprogramma en een overzicht van alle publicaties staat op https://www.deltaprogramma.nl/kennisprogramma-zeespiegelstijging.