Oog voor het overige

NSOB | Oog voor het overige
Evaluatie van de totstandkoming van het incidentenoverzicht in de Rapportage Vreemdelingenketen 2018
Publicatiejaar
2020
Auteur(s)
Mark van Twist
Myrthe van Delden
Ilsa de Jong
Thema's
Politiek en bestuur

Op verzoek van het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft de NSOB onderzoek uitgevoerd naar de totstandkoming van het incidentenoverzicht in de Rapportage Vreemdelingenketen 2018 en de wijze waarop de toenmalig staatssecretaris en Tweede Kamer hierover zijn geïnformeerd.

De onderzoekconclusie luidt dat de toenmalig staatssecretaris en ook de Tweede Kamer in mei 2019 weliswaar onvolledig zijn geïnformeerd over de totstandkoming van het incidentenoverzicht, maar dat er in deze casus geen sprake is van opzettelijk foutief informeren.

Deze casus is niet uniek, in die zin dat er kwesties spelen die ook op vele andere plekken binnen en buiten het ministerie aan de orde zijn. In dit rapport analyseren de onderzoekers daarom ook in bredere zin op de praktijk van tellen – om de complexiteit die achter een schijnbaar overzichtelijke tabel in een rapport schuil gaat inzichtelijk te maken. Zo wordt duidelijk dat het niet alleen gaat om de verzameling van cijfers, maar ook om definiëring, presentatie, selectie, duiding en communicatie daarvan. Met andere woorden, tellen is vertellen.

Verder staan in het onderzoek vier invalshoeken centraal die kunnen helpen duiden waarom het in deze casus zo is gelopen. Vanuit het perspectief van mensenwerk is de constatering dat overal waar mensen aan het werk zijn fouten worden gemaakt, bijvoorbeeld omdat er sprake is van tijdnood, werkdruk of gewoon een misverstand. Het perspectief van ambtelijke professionaliteit vestigt de aandacht op politieke sensitiviteit. De gevoeligheid van sommige cijfers en de consequenties van bepaalde keuzes zijn in de casus op zeker moment onderbelicht gebleven, waardoor signalen onvoldoende werden geëscaleerd. Kijkend naar de organisatorische voorzieningen is vast te stellen dat bepaalde ambtelijke processen beter ingericht hadden kunnen worden en dat er spanning heeft bestaan tussen afdelingen van het ministerie. Tot slot is er natuurlijk ook de politieke context. Er is hier sprake van een samenloop van omstandigheden (denk aan spanning rondom het dossier en de aankomende Europese verkiezingen) die op negatieve wijze op elkaar hebben ingewerkt. Onder andere omstandigheden had deze casus wellicht een ander staartje gekregen.

De belangrijkste aanbeveling die volgt uit dit onderzoek is om de vier invalshoeken op de casus en verdiept inzicht in de praktijk van tellen te benutten om te reflecteren op andere dossiers zoals deze binnen het ministerie. Dat kan helpen voorkomen dat afwegingen die weliswaar bewust worden gemaakt desondanks soms toch niet de bedoelde gevolgen hebben.

Gerelateerde publicaties

Balanceren tussen inkapseling en afstoting

Een essay over de strategische functie bij de Rijksoverheid 

Een essay over de strategische functie bij de Rijksoverheid. De strategische functie van de departementen is vrijwel steeds in beweging. De vraag is wie de ‘strategen’ in dit type organisatie zijn wat voor activiteiten zij verrichten. Hoe verloopt de dagelijkse werkpraktijk en tegen welke strategische dillema’s lopen zij aan?

Thema's
Strategie en toekomst

Verschuivende verwachtingen

Over rolverandering en vormgeven aan strategische professionaliteit

In dit essay wordt verslag gedaan van de rolverandering die zich sinds de start van de vorming van de strategische afdeling heeft voltrokken binnen de bestuursdienst van een grote Nederlandse gemeente.

Thema's
Strategie en toekomst

Strategiseren in de schaduw van de macht

Politiek assistenten van bestuurders als verborgen verbinders

Politiek assistenten van bestuurders als verborgen verbinders. Politiek assistenten zijn een relatief nieuw soort functionaris, die zorg draagt voor de ondersteuning van bestuurders. De politiek assistenten vervullen een functie die niet meer als ‘extraatje’ te benoemen is, maar die inmiddels vitaal is om het systeem in stand te houden..

Thema's
Strategie en toekomst

Toekomstverkenning en organisatieontwikkeling

Ontwerpkeuzes in het scenarioproject RWS 2020

Toekomstverkenning is een veelgebruikt instrument in strategische processen, ook bij overheidsorganisaties. Strategie en toekomst zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De vraag is of en hoe dat goed gebeurt.

Thema's
Strategie en toekomst