Tussen staat en menselijke maat

Voorpagina rapport tussen staat en menselijke maat
Handhaving in de sociale zekerheid
Publicatiejaar
2021
Auteur(s)
Andrea Frankowski
Henk den Uijl
Wiljan Hendrikx
Paul Frissen
Marije Huiting

Dilemma’s van handhaving in de sociale zekerheid – Kan de overheid wel maatwerk leveren?   Het afgelopen jaar werd ons land meermaals opgeschrikt door verhalen over vermeend ‘hardvochtig’ optreden van instanties in de sociale zekerheid. Naast de Toeslagenaffaire haalde ophef over een boete voor een bijstandsgerechtigde in Wijdemeren (zij had ontvangen boodschappen niet gemeld bij de gemeente) het landelijke nieuws. De kritiek op de strenge aanpak van burgers die, regelmatig onbewust en onbedoeld, regels overtreden toont een kentering in het denken over wat passende handhaving is in de sociale zekerheid.  

We onderzochten op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wat voor burgers, handhavers en andere betrokkenen (bij het UWV, de SVB en bij gemeenten) dilemma’s zijn bij handhaving in de sociale zekerheid. We constateren dat er diverse kwesties spelen, zowel op beleidsniveau als in de uitvoeringspraktijk. De proportionaliteit en evenredigheid van terugvorderingen en boetes maar ook van waarschuwingen en maatregelen zoals kortingen en stopzettingen staan ter discussie. Hoewel meer ‘menselijke maat’ in handhavingsbeleid nu als oplossing wordt aangedragen, zijn daar stevige kanttekeningen bij te plaatsen: kan de overheid wel maatwerk leveren?    

Gerelateerde publicaties

De publieke waarde(n) van Open Data

In dit essay reiken we handvatten aan voor een open data strategie. Deze is wat ons betreft langs de weg van experimenteren en corrigeren, omdat de dynamiek die plaatsvindt vaak niet te voorspellen is en zich gaandeweg ontwikkelt. 

Thema's
Strategie en toekomst

Vernieuwing onder ogen

Opnieuw leren kijken naar de verandering van de rijksdienst

De afgelopen 50 jaar is de rijksdienst flink veranderd, maar hoe zien we die verandering? De tentoonstelling helpt ons om anders te kijken. Naar toen, maar ook nu. In dit essay willen we opnieuw leren kijken naar verandering van de rijksdienst.

Thema's
Politiek en bestuur

Participeren in partnerships

Een reflectie op de samenwerking van het ministerie van VWS met het zorgveld

In dit rapport bestuderen we partnerships: samenwerkingsverbanden die het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is aangegaan met zorginstellingen en andere partijen uit het zorgveld. Concreet analyseren we de manier waarop invulling is gegeven aan samenwerking in vier beleidsprogramma's van de afgelopen vijftien jaar: Sneller beter, In voor zorg!, Experiment regelarme instellingen en

Thema's
Sturen in netwerken

Regie voeren?

Beweging brengen als partner én principaal

Dit essay gaat over partnerships in de zorg: samenwerkingsverbanden tussen het ministerie van VWS, zorgaanbieders en andere partijen uit het zorgveld.

Thema's
Sturen in netwerken

Opgavegericht evalueren:

beleidsevaluatie voor systeemverandering

Regelmatig komen er beleidsvraagstukken voorbij die vanwege hun structuur, kenmerken of context niet goed passen bij de 'gouden standaard' van evaluatieonderzoek. Dit essay is een pleidooi voor opgavegericht evalueren, waarin de aanpak van de maatschappelijke opgave centraal staat, met rekenschap van de complexiteit en bijkomende onzekerheden van de beleidspraktijk.

Thema's
Toezicht en naleving