Afwachten en anticiperen

Hoe de gemeente Amsterdam stuurt op ontwikkelingen in het digitale publieke domein
Essay Afwachten en anticiperen
Publicatiejaar
2023
Auteur(s)
Georgina Kuipers, Christiaan van der Kaaij, Henk den Uijl, Valerie Frissen, Jorgen Schram
Thema's
Strategie en toekomst

Het publieke domein verandert door de razendsnelle toename van digitale toepassingen. Online fora waar oproepen tot protest kunnen worden gepubliceerd hebben bijvoorbeeld invloed op wat er in de fysieke publieke ruimte plaatsvindt. De grenzen tussen het digitale en het fysieke worden steeds diffuser omdat deze werelden steeds vaker in elkaar overlopen. Dat kan op een aantal gebieden een verrijking zijn, maar leidt tegelijkertijd tot nieuwe vragen: technologie biedt oplossingen én creëert problemen. Een technische oplossing voor een maatschappelijk vraagstuk is daarmee nooit absoluut. In de literatuur wordt dit reflexieve moderniteit genoemd: moderniteiten keren zich steeds weer tegen zichzelf.

Die ambivalentie van digitalisering biedt overheden – op alle niveaus – een sluimerend gevoel van ongemak: hoe houd je grip op zo’n ontwikkeling? Gebruiken we wel alle kansen en mogelijkheden en staan alle risico’s wel voldoende op ons netvlies? En hebben we hier als overheid eigenlijk wel invloed op, en iets van te vinden? In dit essay reflecteren Georgina Kuipers, Christiaan van der Kaaij, Henk den Uijl, Valerie Frissen en Jorgen Schram op de vraag wie of wat eigenlijk waar verantwoordelijk voor is als het gaat om het beheer van het digitale publieke domein in een stad – in dit geval Amsterdam. De vraag hoe met een ontwikkeling als digitalisering om te gaan is een zeer actuele kwestie, maar tegelijkertijd een klassieke afweging. Wie is eigenaar, wie is verantwoordelijk? 

Aan de hand van vier Amsterdamse cases (te weten: deel- en platformeconomie, deelmobiliteit, flitsbezorging en darkstores en zorgplatformen) laten de auteurs zien dat er een paradox besloten ligt in het optreden van de gemeente. Die paradox staat niet in de weg maar dient gekoesterd en nader uitgewerkt te worden in de vormgeving van beleid voor digitalisering in het publieke domein. De auteurs staan achtereenvolgens stil bij (1) de complexiteit die achter de idee van eigenaarschap en verantwoordelijkheid in het publieke domein schuilgaat, (2) hoe de gemeente Amsterdam stuurt op ontwikkelingen in het digitale publieke domein, (3) hoe paradoxaal omgegaan kan worden met verantwoordelijkheid en (4) hoe publieke interventie op dit soort vraagstukken (niet) plaats kan vinden. Als afsluiting van het essay bieden we een praktische handreiking om verder te werken aan de strategische balans tussen afwachten en anticiperen.

Dit essay is geschreven in opdracht van de gemeente Amsterdam.

Gerelateerde publicaties

Notitie van bevindingen van een onderzoek naar vertrouwenwekkend schadebeleid in het kader van de gevolgen van de registratie in de Fraude Signalering Voorziening van de Belastingdienst

Publicatiejaar
2022
Auteur(s)
Georgina Kuipers, Marije Huiting, Nancy Chin-A-Fat, Martijn van der Steen, Paul Frissen, Mark van Twist
Thema's
Politiek en bestuur

De stroom zoeken

De energietransitie bezien vanuit ecosysteemperspectief

Publicatiejaar
2022
Auteur(s)
Martijn van der Steen, Maarten Otto, Georgina Kuipers, Sander Oosterloo, Petra Ophoff, Alexander Woestenburg
Thema's
Sturen in netwerken
Inclusief podcast
Inclusief podcast

Verantwoorden over vertrouwenswerk - een kwestie van tellen én vertellen

Een kwestie van tellen én vertellen

Publicatiejaar
2022
Auteur(s)
Georgina Kuipers, Myrthe van Delden, Mark van Twist
Thema's
Politiek en bestuur
Inclusief podcast
Inclusief podcast

Wie wordt gehoord?

Dynamiek in het landschap van macht en tegenmacht

Publicatiejaar
2023
Auteur(s)
Georgina Kuipers, Gert Jan Geertjes, Martijn van der Steen
Thema's
Politiek en bestuur

Sport in beweging

Publicatiejaar
2023
Auteur(s)
Wiljan Hendrikx, Georgina Kuipers, Martijn van der Steen, Rachel-Roxelane Speelman, Anika Scholten
Thema's
Strategie en toekomst
Sturen in netwerken